Nieuwjaarsspeech burgemeester Klijs 2017

Geplaatst: 11-1-2017

Hier kunt u de toespraak teruglezen die burgemeester Klijs hield tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst op 9 januari 2017.

Nieuwjaarsspeech Burgemeester Klijs, 9 januari 2017

Ik wens u allen een gelukkig nieuwjaar!

Het voordeel van geluk is, dat dat niet iets is wat je overkomt, je kunt er zelf ook iets aan doen. Ik kom hier straks op terug. Veel mensen zeggen: ik hoop dat het u beter gaat in 2017. Dan is het antwoord van mij heel simpel: dat is al gelukt want het kan eigenlijk niet veel slechter dan het vorig jaar was. Dat mag ik ook wel een keer zeggen. En desondanks gaat het goed vind ik.

Het is traditie bij onze receptie om eens even terug te kijken naar het afgelopen jaar. Ik ga nu niet stil staan bij alle kleine en wat grotere gebeurtenissen in de gemeenschap zelf maar ik wil eens stilstaan bij de gebeurtenissen in mondiaal perspectief. Dat is namelijk nogal wat. Denkt u bijvoorbeeld aan de aanslagen in Brussel, Nice, Berlijn en Turkije. De vraag is natuurlijk: wat gebeurt er in 2017? Je kunt er donder op zeggen dat we er niet van verlost zijn. De vraag is ook: wanneer zijn wij aan de beurt? Het is goed om daar als samenleving rekening mee te houden. Niet om angstig te zijn. Niet om weg te duiken maar wel om je bewust te zijn van wat er speelt in de wereld. En ik ben ervan overtuigd dat het ook een keer in Nederland zal plaatsvinden. En dat zijn toch zaken die je bezighouden. Mij ook als burgemeester en hoofd Openbare Orde en Veiligheid. Hoewel ik denk dat men toch doelen zal uitzoeken in de grote stad of waar heel veel mensen bij elkaar komen.

We hebben het afgelopen jaar ook heel veel met elkaar gediscussieerd over het vluchtelingenprobleem. Ik heb ook eerder aangegeven dat ik niet perse de hele lijn van het kabinet volg. Ik voelde me niet, ik spreek de staatssecretaris maar na, ik voelde me niet onder alle omstandigheden de burgemeester met ballen die maar eens moest zorgen dat er van alles en nog wat gebeurt. Ik ben wel betrokken en begaan met het lot van de vluchtelingen en ik zie dat we er nog heel veel moeite mee hebben om dat in goede banen te leiden. Want we zijn weer heel snel terug geschoten in laat ik zeggen de wettelijke taakstelling terwijl we weten dat er nog 12.000 mensen met een vergunning in opvangcentra zitten die eigenlijk veel beter zo snel mogelijk geplaatst zouden kunnen worden, een woning zouden kunnen krijgen en zo snel mogelijk zouden kunnen integreren. Ook om het draagvlak onder de bevolking wat groter te maken en niet zoals u bijvoorbeeld op zaterdag in de Telegraaf kon lezen, de indrukwekkend alsof rijp en groen het gewoon heel slecht is terwijl we het eigenlijk hadden over die categorie economische gelukzoekers waarvan ik inderdaad vind dat we veel strakker in het pak moeten zijn en niet alleen roepen dat we ze selecteren en uitzetten maar dat ook werkelijk doen. Maar nu lopen we tegen het probleem aan dat het land van herkomst ze gewoon niet terugnemen omdat ze geen ID hebben. En ik vind echt dat het een eretaak zou moeten zijn voor het kabinet om daar veel meer werk van te maken. Want ik zie het draagvlak voor de vluchtelingen afnemen en als u weet dat er in Turkije nog 3 miljoen mensen zitten te wachten die eigenlijk liever deze kant opkomen, zij het al wat minder nadrukkelijk naar Nederland omdat wij al bekend staan als minder vriendelijke voor vluchtelingen, dan is die zorg in ieder geval, na vorig jaar, niet voorbij.

Een ander avontuur waarvan ik me afvraag hoe dit zal uitpakken voor ons en voor Europa is de inauguratie van Donald Trump op 20 januari a.s. Velen denken dat het meegaat vallen. Ik weet het niet. Ik zie nu protectionisme op twitterniveau. Bedrijven als Ford en Toyota die merken dat al. Het wordt uitgelegd als een zegen terwijl ze toch al wel van plan waren om een fabriek in Amerika neer te zetten. Maar ik vind het wel heel tricky als een president zich op het niveau begeeft van individuele fabrikanten. Om ze te dwingen heel protectionistisch die dingen te doen in Amerika i.p.v. in Mexico of waar dan ook. En ik denk dat dit Europa nog wel eens heel veel nadeel kan bezorgen. Daar kunnen wij vanuit Moerdijk ook allemaal niets aan doen.
Een andere zorg zijn de verkiezingen die in Europa plaatsvinden. Niet alleen in Nederland, maar ook in Duitsland en Frankrijk dit jaar. We riepen zo makkelijk dat wat in Amerika gebeurt, dat gaat hier niet gebeuren. Nu roepen we al wat minder. Want voor velen was Amerika natuurlijk toch een verrassing. En ik ga u voorspellen dat we dit soort verrassingen ook in Europa zullen gaan zien. Ik hoop dames en heren dat dat in Nederland gaat meevallen maar ik denk het niet. Ik denk dat heel veel mensen uit protest ook op een partij stemmen zoals bijvoorbeeld de PVV. Maar dat vind ik nog tot daar aan toe. Want dat is in ieder geval wel een opvatting die door een aantal Nederlanders wel gedeeld wordt.

Mijn zorg is vooral dat mensen niet meer zouden gaan stemmen en ik zie dat risico uit onvrede met wat er politiek gebeurt. Net als in Amerika. Ik zie ook hier heel veel mensen die weerstand ontwikkelen tegen de gevestigde orde. Het gevoel hebben dat er niet geluisterd wordt. Het idee hebben “ze roepen maar wat en doen toch anders”. En met heel veel politieke partijen moet je natuurlijk veel compromissen sluiten. 81 partijen hebben zich aangemeld. 50 halen er de streep niet maar het zijn er wel heel veel en het wordt dus een versplinterd landschap. Ik hoef u ook niet te vertellen wat er gebeurt als uiteindelijk de PVV wel de grootste wordt, en iedereen zou weigeren om een kabinet te vormen. Dan hebben we echt een probleem. Want dan krijgen we precies datgene wat we niet willen. Dat mensen terecht zeggen: je kunt hier doen en laten wat je wilt maar ze luisteren toch niet. Ze doen gewoon wat ze goedvinden. Dat is dan de kleine elite tegen de grote min of meer zwijgende meerderheid en dat houdt een keer op. Dat vind ik echt een geweldig probleem want ik zie daarin een zorg voor onze democratie. Ik zei het al eerder en doe dat ook hier weer vanavond. We zouden natuurlijk op nationaal niveau allang de discussie hebben moeten voeren met elkaar over hoe we nu bestuurlijk Nederland verstevigen. Moeten we nog steeds een Rijk, provincie en gemeente hebben? Want wat zie je in werkelijkheid: we brengen heel veel taken naar de gemeenten want de gemeente staat dicht bij de bevolking en kan dat kennelijk beter. Maar helemaal vertrouwen doen we het niet dus we houden wel de financiële lijntjes vast. Dat doet de provincie maar dat doet het Rijk nog veel sterker. En dat maakt dat het voor de gemiddelde Nederlander nog steeds onzichtbaar is wat er nou werkelijk precies gebeurt.

De directeur van de Rekenkamer was vorige week klip en klaar. We hebben amper nog zicht op de geldstromen en hoe het belastinggeld wordt verdeeld. Mensen maken zich druk over de OZB maar eigenlijk amper over wat er met het grote geld gebeurt. Langzaam maar zeker zie ik het risico dat onze democratie dat niet meer trekt. Dat is op zich niet erg maar er moet een alternatief zijn. Die discussie voeren we niet. Ik heb eerder al gezegd: het is helemaal prima dat we tot schaalvergroting komen maar zorg dan dat daar een inkomensbeleid onder ligt. Zorg dat daar bevoegdheden onder liggen. Durf te praten over professionalisering van het openbaar bestuur en dan mag je wat mij betreft ook praten over de verkiezing van de burgemeester. Zorg dan voor een politiek programma dan is hij ook aanspreekbaar. Afgelopen regeringsperiode roepen we iets over gemeenten met 100.000 inwoners als ondergrens . Dat wordt vervolgens niet geaccepteerd en dan gebeurt er met de hele discussie niks meer. Dat is niet goed voor de democratie.

De vraag is dan vervolgens wat dat betekent voor Moerdijk? Want het statement wat ik vanavond wil maken is dat ik me dus echt zorgen maak over het feit dat de gemiddelde Nederlander kennelijk zijn bestuurders niet meer vertrouwt. Daarmee wordt een land onbestuurbaar. Wat wij het afgelopen jaar hebben gedaan - zowel de raad als het college- is in ieder geval ook vanuit dat soort signalen proberen te handelen. Inwoners door burgerparticipatie te betrekken. Open en eerlijk communiceren. Daar blijven we stevig op inzetten. Het hoeft niet altijd een fijn verhaal te zijn maar op het moment dat je het verhaal helder maakt en eerlijk vertelt dan krijg je over het algemeen toch de handen op elkaar. Dan kun je ook nee zeggen en ik zie tot op zekere hoogte successen. Onze gebiedsplannen die doen het goed om dat mensen zelf aan kunnen geven hoe hun dorp of wijk eruit moet komen te zien. Het is wel onze kunst om dit vast te houden. We hebben dus goeie ambassadeurs nodig om te zorgen dat we binding houden met de bevolking. Het dorp Moerdijk is een goed voorbeeld van hoe het ook kan. Als de mensen mij vragen, is er ook iets waar je trots op bent, dan zeg ik: de mensen in dorp Moerdijk hadden volstrekt geen vertrouwen meer in de politiek. Vooral de lokale politiek. En ik nu durf te zeggen zonder dat ik verwacht dat er een boegeroep volgt, dat dat vertrouwen redelijk hersteld is. Omdat mensen zien dat wat we zeggen we ook doen. Dat vind ik heel belangrijk. Maak het transparant. Zeg het eerlijke verhaal en ja dat moeten ook nog beter communiceren.

Dus als het er om gaat wat wij, - de politiek, het college en de raad - nog zouden moeten doen: datgene wat we opgepakt hebben nog beter verpakken, nog beter communiceren, Dat willen we ook graag maar dat is ook best lastig in de politiek . Alle partijen hebben de neiging om als eerste aan te geven waar het in hun eigen bedrijf niet goed gaat. En dat liefst publiekelijk. Dat moet je in het bedrijfsleven is doen, dan lig je morgen buiten. Bij ons kan het. Dus wij wekken dus vaak de indruk dat het bij ons, in ons nest, niet deugt. Dat is zo’n vorm van nestvervuiling die inherent is aan politiek. Ik snap het. En toch durf ik te zeggen dat het niet altijd een kwestie is van scoren over de rug van een ander, maar dat je ook op eigen kracht heel veel kunt bereiken.

Binnen dat eerlijke verhaal durf ik ook een beroep te doen op u. Als gemeente kun je jezelf een cijfer geven en zeggen dat het goed gaat. Maar dat zouden we met elkaar meer uit moeten dragen. Ik vind dat we een hartstikke goede ambtelijke organisatie hebben. De top vernieuwt zich nu. Dit geeft nieuwe kansen. Daar ben ik ook op zich heel gelukkig mee. Vanmiddag is de nieuwe secretaris voorgesteld aan het personeel. Dat gaat echt goed komen. Maar het interne veranderingsproces doen we niet omdat het modieus is, maar omdat onze mensen nog beter dan dat ze al doen nu, ook moeten leren om niet vóór de inwoners te werken maar mét de inwoners. Dat is onomkeerbaar. Dat gaan we steeds meer doen. Ik ben nog niet van de categorie dat we het hebben over overheidsparticipatie. Dat hoor je soms ook al. Ik vind dat we dan doorschieten. 70 procent van wat we doen zijn gewoon wettelijke taken en die moeten we vooral zelf blijven doen en niet aan een ander overlaten. Dan vertrouw ik ook niet op de uitkomst. Maar daar liggen dus wel de kansen denk ik voor het gemeentebestuur om in alle openheid en eerlijkheid met u het debat aan te gaan.

In het begin van mijn praatje had ik het over geluk en dat je daar zelf veel aan kunt doen. Nou hebben deskundigen ons laten zien dat je geluk voor een deel kan bereiken door je in te spannen voor anderen. Iets doen voor een ander al dan niet op verzoek, maakt mensen gelukkig. Nou, als het zo simpel is, durf ik u te vragen om iets te doen voor ons. Wordt u gelukkig van en wij ook. Als we nou afspreken dat u zoals u hier staat niet allemaal perse deze maand maar in de loop van het jaar mij en de collegeleden eens van een advies voorziet over wat wij nog beter kunnen doen. Dan beloof ik u dat ik met Henk de Ridder die hier ook ergens loopt, een keer in de twee of drie weken eens een aantal van die adviezen doorneem en becommentarieer en zorgen dat met name die openheid en communicatie ook weer ergens terugkomt U ziet wat wij doen met uw adviezen . Wij doen er ons voordeel mee. En we komen nog wat dichter met elkaar in verbinding. Dank voor uw aandacht.

Tot slot dank voor het optreden aan het leerlingenkoor van het Zanglab uit Standdaarbuiten onder leiding van Marleen Dubbelman.