15 december 2025 – Verslag Stadstafel Willemstad

Een volle zaal in Gebouw Irene markeerde op 15 december de laatste Stadstafel van 2025. Met een agenda vol grote dossiers, van de toekomst van de vesting tot de zondagssluiting, werd opnieuw duidelijk: Willemstad leeft en de inwoners denken actief mee. Voorzitter Hans van der Geest opende de avond met een heldere boodschap: “We zijn als Stadstafel een volwaardig gesprekspartner voor de gemeente, maar dat kunnen we alleen blijven met uw steun en input.”

Centrumvisie: Koers naar 2026

Niels Quispel, programmamanager vitale centra van de gemeente Moerdijk, gaf een update over de Centrumvisie Willemstad, die de ontwikkeling van de vesting omvat, en het programma toerisme. De visie is gebaseerd op input die verzameld werd bij bewoners en ondernemers. De afronding van het rapport is gepland voor januari 2026, waarna de besluitvorming in het eerste kwartaal van 2026 zal plaatsvinden, met de verwachting dat het beleid vanaf april 2026 van kracht wordt.

De visie omvat drie strategie lijnen voor de toekomst van de vesting:

1. Een economisch vitale vesting met passende voorzieningen

Deze lijn richt zich op het behoud van levendigheid en het ondersteunen van ondernemerschap.

• Ondernemerschap en Toerisme: Er is een groep van bijna 40 ondernemers opgestaan die met elkaar Willemstad weer op de kaart willen zetten. De visie erkent dat voorzieningen en winkels voornamelijk gericht zijn op de bezoeker, waarbij toerisme de economische motor is, hoewel dit altijd in balans moet zijn met de bewoners.
• Winkelgebied en Wonen: De gemeente wil de Voorstraat behouden als een van de belangrijkste winkelgebieden. Daarom zal men voorzichtig blijven met het toestaan van de complete transformatie van winkels naar wonen in deze straat.
• Horeca en Clustering: Er wordt ingezet op het concept ‘proeven en ontmoeten’ (avondhoreca) en een flexibeler horecabeleid met betrekking tot het aantal locaties. Het doel is om voorzieningen, waaronder horeca en detailhandel, te clusteren om zo synergie en combinatiebezoek mogelijk te maken.
• Behoud Voorzieningen: De gemeente heeft besloten de supermarkt vooralsnog in het centrum te behouden, omdat deze zorgt voor 7.500 tot 10.000 bezoekers per week en de verplaatsing op korte termijn heel veel afbreuk zou doen aan de andere winkels, zoals de bakker. Op lange termijn zal wel een meerjarenplan met de ondernemer gemaakt worden, gezien de verwachte toename van verkeersbewegingen.

2. Een levendige vestingstad waar identiteit beleefbaar is

Deze lijn focust op het versterken van het cultureel erfgoed en de uitstraling van de stad.

• Historische Panden: Er wordt gewerkt aan het openstellen van historische panden zoals de Koepelkerk, het Arsenaal en het Oude Raadhuis. Hoewel de gemeente hier nu niets mee mag doen volgens het huidige bestemmingsplan, zal het nieuwe beleid afwijkingen mogelijk maken om levendigheid en initiatieven te faciliteren.
• Profilering: De gemeente wil de verhalen van Willemstad vertellen en toewerken naar een grotere naamsbekendheid. Het verhaal en het beeldmerk van Maurits zou gebruikt kunnen worden voor de profilering van de vesting.
• Doelgroepen: De focus ligt op het aantrekken van gezinnen (als een ondervertegenwoordigde groep) en inzichtzoekers (mensen die geïnteresseerd zijn in het verleden van Nederland en het gebied).

3. Een gastvrije en toegankelijke vesting

De nadruk ligt op de verbetering van de infrastructuur voor langzaam verkeer en de verblijfskwaliteit.

• Verkeer en Parkeren: De gemeente wil investeren in veilige en aantrekkelijke toegangswegen voor fietsers en wandelaars. Er wordt gekeken naar de Oostbeerverbinding als wandel- en fietsverbinding en een fietsroute van Fort de Hel tot aan Klundert. Op de lange termijn wordt toegewerkt naar een (vrijwel volledige) autoluwe vesting door een splitsing te maken tussen bewoners en bezoekers.
• Voorzieningen: De waterlijn/Havenfront wordt ontwikkeld met diverse toeristische voorzieningen. Daarnaast wordt, in overleg met de haven, gekeken naar het faciliteren van camperplaatsen buiten de vesting.
• Verblijfskwaliteit: Men wil meer rustpunten, bankjes, picknickplaatsen en speelplekken rondom de vesting creëren om de verblijfstijd van bezoekers te verlengen en de kern gastvrijer te maken.

Vragen en knelpunten

De presentatie leidde tot discussies over toegankelijkheid en de balans met toerisme:

• Toegankelijkheid: Er werd kritiek geleverd op de ontoegankelijkheid van veel horeca voor mensen met een rolstoel of rollator. Niels Quispel bevestigde dat dit punt wordt meegenomen in de plannen om de openbare ruimte toegankelijker te maken, hoewel het beschermd stadsgezicht van de vesting, aanpassingen bemoeilijkt. Het onopgeloste probleem van de glazen deur bij het Mauritshuis (waar mensen tegenaan lopen) werd als voorbeeld genoemd van een langdurig knelpunt.
• Balans Toerisme: Er waren zorgen over de toenemende stroom toeristen en de druk op de vesting. Niels benadrukte dat toerisme altijd in balans moet zijn met de bewoners en dat de 7.500 tot 10.000 wekelijkse supermarktbezoekers een kortstondig bezoek betreffen. Hij stelde dat een zekere mate van toerisme noodzakelijk is om voorzieningen in de vesting, die anders te weinig draagvlak hebben, in stand te houden.

Toekomst van de Zondagssluiting Vesting Willemstad

Het volgende verslag beschrijft het onderwerp Toekomst van de Zondagssluiting Vesting Willemstad, gepresenteerd door Lars van Rossum (Beleidsmedewerker Verkeer) en Casper Groenendijk (Coördinator Evenementen)

1. Achtergrond en Problematiek

De discussie over de zondagsluiting kadert in de visie van de gemeente om toe te werken naar een autoluwe vesting.

Huidige situatie: De vesting is momenteel elke zondag gedurende het toeristenseizoen (1 april tot en met 1 oktober) van 13:00 tot 17:00 uur afgesloten. De oorspronkelijke bollards zijn kapot gegaan en vervangen door verkeersregelaars.

Noodzaak tot verandering: Het huidige systeem met verkeersregelaars en witte pasjes wordt als “lek als een mandje” ervaren en is juridisch niet meer houdbaar. Aangezien de gemeente op korte termijn (over één of twee jaar) een nieuw beleid voor een autoluwe vesting wil introduceren, wordt het opzetten van een nieuw, duur ontheffingensysteem voor zo’n korte periode als een onverstandige stap gezien. De medewerkers willen daarom eerst de regels voor de zondag gelijk trekken met de rest van de week.

2. Idee: Proef in 2026

Het idee is om in 2026 een proef te houden waarbij de vesting op zondagmiddag niet wordt afgesloten.

Wensen en kansen: Het budget dat vrijkomt doordat er geen verkeersregelaars meer worden ingezet, zal direct worden geïnvesteerd in het aanpakken van bestaande knelpunten. Dit zijn “kansen die we op korte termijn al kunnen nemen”:

1. Bebording: Verbetering van de bewegwijzering naar de ruime parkeervoorzieningen buiten de vesting, met duidelijke borden al vanaf de snelweg.
2. Handhaving: Versterking van de handhaving van de blauwe zone door buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s), aangezien handhaving op dit moment in mindere mate plaatsvindt. De gemeente heeft hiervoor acht BOA’s beschikbaar.
3. Sanering: Het saneren van het grote aantal overbodige parkeerverbodsborden in de vesting, om het stadsgezicht te verbeteren.
4. Toertochten: Het beter reguleren van de verhouding tussen de leefbaarheid en de georganiseerde toertochten (zoals motorclubs).

3. Politieke Status en Evaluatie

Hoewel het intrekken van een verkeersbesluit door ambtenaren in mandaat mag gebeuren, wordt het plan aan het College voorgelegd. Dit wordt gedaan om het bestuurlijk-politieke draagvlak te waarborgen en ervoor te zorgen dat het bespaarde geld daadwerkelijk naar de genoemde investeringen gaat.

De proef zal breed geëvalueerd worden. Dit omvat:

• Cijfermatige tellingen van het verkeer gedurende het jaar bij de Landpoortstraat en Benedenkade.
• Input van belanghebbenden, waaronder ondernemers, de horeca, de centrummanager en bewoners.

Na de proefperiode wordt besloten of de zondagssluiting definitief wordt afgeschaft, of dat deze wordt heringevoerd met een nieuw, juridisch houdbaar ontheffingensysteem.

4. Kritiek en zorgen vanuit de zaal

Het idee voor de proef leidde tot felle kritiek en grote zorgen bij de aanwezigen:

• Voorspelde overlast: De meest gehoorde zorg was dat het opheffen van de afsluiting vrijwel zeker zal leiden tot veel meer rondrijdend autoverkeer dat op zoek is naar parkeerplaatsen in de vesting, wat resulteert in overlast en uitlaatgassen. De oorspronkelijke afsluiting had juist als primair doel dit rondrijdende verkeer op zondagmiddag te stoppen.
• Tijdskeuze: Meerdere sprekers vonden het moment van de proef ongelukkig, aangezien de Landpoortstraat en andere straten binnenkort open liggen voor werkzaamheden, wat nu al leidt tot parkeerproblemen en het zoeken naar alternatieve parkeerplekken.
• Effectiviteit Investeringen: Er was twijfel of de geplande investeringen in bebording voldoende zouden zijn om bezoekers buiten de vesting te houden. Bewoners gaven aan dat ze “zeker weten dat het niet gaat gebeuren” dat het verkeer buiten blijft.
• Doel van de Proef: Vragen rezen over waarom de proef nodig is, als de uitkomst (toename van verkeer en overlast) al voorspelbaar is. De gemeente benadrukte dat de proef dient als tussenstap naar de autoluwe vesting, om te voorkomen dat er nu een duur en tijdelijk nieuw ontheffingensysteem wordt geïntroduceerd.

De voorzitter van de Stadstafel benadrukte dat de mogelijkheden voor discussie open staan en riep de aanwezigen op om hun input over de verkeersproblematiek op papier te zetten en te delen via info@HartvoorWillemstad.nl, zodat dit op een gekanaliseerde wijze bij de gemeente terechtkomt.

Project Plan Willemshof (CPO)

Plan Willemshof is een project voor woningbouw dat wordt uitgevoerd als een coproductie tussen de CPO Willemshof en de gemeente, met als doel de realisatie van 16 seniorenwoningen. De samenwerking wordt als uitstekend ervaren, hoewel de CPO aangeeft dat het proces sneller zou mogen.

Planning en Besluitvorming

De planning voor de besluitvorming en de realisatie van het project is als volgt:

• Haalbaarheidsstudie: Er komt een haalbaarheidsstudie waarover het college uiterlijk 27 januari 2026 een besluit neemt.
• Grondverkoop: Op 12 maart 2026 wordt in de Gemeenteraadsvergadering het voorstel ingebracht om de haalbaarheid van het plan vast te stellen. Als de Gemeenteraad dit voorstel goedkeurt, kan in de 2de helft van maart 2026 de grond door de Gemeente aan de CPO verkocht worden .
• Realisatie: De CPO streeft naar de juridische levering van de grond in mei 2027. De bouw zou dan zeer kort daarop kunnen starten, rond juni 2027, met een bouwtijd die de ontwikkelaar schat op negen maanden tot één jaar.

Woningbouw en Ontwerpdetails

Het plan omvat 16 seniorenwoningen. De woningen zullen bestaan uit één bouwlaag met een plat dak. De ontwerprichting is gebaseerd op eerder gebouwde woningen in Oud Gastel.

• Details: Er zijn nog kleine details die moeten worden ingevuld, zoals de precieze kleur van de steen en het hout en of er luifels boven de woningen komen, mogelijk als combinatie van beide ontwerpen.
• Kavelindeling: Om problemen met de bereikbaarheid van de achterzijde van de tuinen op te lossen, is besloten de percelen 11 meter breed te maken in plaats van 10 meter. Dit maakt een gemeenschappelijk recht van overpad mogelijk om de achtertuinen te bereiken.

Waterhuishouding en Infrastructuur

Infrastructuur is een belangrijk onderdeel van het plan, met specifieke aandacht voor waterbeheer.

• Wadi: In het midden van het plan wordt een wadi (een groot blauw vlak op de tekening) aangelegd. Deze moet ervoor zorgen dat bijna 500 kubieke meter water bij regenbuien wordt opgevangen. Het regenwater van de woningen zal bovengronds op de wadi afwateren, en niet op het riool.
• Afwateringsgreppel: Op verzoek van de bewoners van de Priorindreef en op aandrang van het bestuur van de CPO komt er een afwateringsgreppel tussen de woningen aan de Priorindreef en Plan Willemshof. Het overtollige water kan dan op de sloot achter de Neerhof afgewaterd worden.
• Ontsluiting: De ontsluiting van auto’s gebeurt via één weg langs het voetbalveld (waar nu ook de toegang is). Er is een smal fietspad, dat tevens dient als ontsluitingspad voor hulpverleningsvoertuigen (zoals zieken- of brandweerwagens) in geval van calamiteiten. Elke woning krijgt een verplichte eigen parkeerplek, naast extra parkeerplekken voor bezoekers.

Participatie en Omgevingsdialoog

• De bewoners van de Priorindreef en de beoogde bewoners van de 3 woningen in Plan Willemshof die grenzen aan de afwateringsgreppel , mogen meedenken over de inrichting van de afwateringsgreppel en de bewoners van Plan Willemshof mogen meedenken over de inrichting van de wadi.
• Een Omgevingsdialoog 2 is gepland op 18 december 2025. Dit is een inspraakavond waar omwonenden en belangstellenden welkom zijn. Hier zullen technische details, zoals het waterpeil in de wadi, worden besproken met de technische expert van de gemeente.
• Reservelijst: Het plan telt 16 woningen en er zijn 16 leden die een woning hebben gekocht. Er is een reservelijst beschikbaar voor mensen die nog geïnteresseerd zijn in een seniorenwoning.

Project Bastion Groningen & Oostbeerverbinding

Het project Bastion Groningen is uitgebreid met een haalbaarheidsonderzoek naar de Oostbeerverbinding. Dit heeft als hoofddoel het creëren van een fiets- en voetverbinding langs de Oostbeer.

Huidige Status: Vertraging en Uitdagingen

Martin Buil van de klankbordgroep gaf aan dat het onderzoek naar de haalbaarheid complexer is dan gedacht en zorgt voor vertraging:

De vertraging is te wijten aan een aantal complexe uitdagingen:

1. Primaire Waterkering: De Oostdijk is geclassificeerd als een primaire waterkering van het waterschap, wat betekent dat er strenge eisen gelden voor aanpassingen aan de dijk. Een concreet voorbeeld hiervan is de restrictie dat er geen palen in de primaire waterkering  geplaatst mogen worden.
2. Natura 2000-gebied en ganzen: tussen de Oostdijk en het Hollands Diep bevindt zich  een Natura 2000-gebied waar ganzen overwinteren. Een fietspad over de Oostdijk zou voor verstoring (licht en geluid) van de ganzen zorgen, wat voorkomen of beperkt moet worden.
3. Cultureel Erfgoed: Er moet rekening worden gehouden met de bescherming van cultureel erfgoed. De Oostbeer wordt beschreven als een monumentaal stuk waar niet zomaar alles in mag. De functie als ‘beer’ moet intact blijven. 

Door het betrekken van de Oostbeer bij Bastion Groningen  kan integraal naar het gebied worden gekeken.

Het schetsontwerp van Bastion Groningen is in december 2024 gepresenteerd aan de Stadstafel en blijft ongewijzigd. Met uitzondering van de trekpont, die is vanwege veiligheidsredenen uit het schetsontwerp gehaald.

De huidige conclusie is dat er meer zicht op de haalbaarheid van de Oostbeerverbinding moet komen. Vervolgens kan verder worden gegaan met de ontwikkeling van Bastion Groningen.

Korte updates

De agenda van de Stadstafel op 15 december 2025 toonde aan dat er op dit moment ontzettend veel speelt in Willemstad, variërend van grootschalige infrastructurele projecten tot specifieke dossiers in de kern. Het bestuur van de Stadstafel benadrukte dat zij nauw betrokken is bij deze ontwikkelingen en de belangen van de stad bewaakt, maar dat de inbreng, de kritische blik en de kennis van de inwoners onmisbaar zijn om al deze plannen tot een succes te maken.

Hieronder volgt een samenvatting van de besproken updates over de lopende zaken:

1. Dijkversterking (Willemstad – Noordschans)

Het Waterschap Brabantse Delta heeft extra tijd nodig voor de afronding van het beste plan, het zogenaamde voorkeursalternatief, voor de dijkversterking tussen Willemstad en Noordschans. Zorgvuldigheid gaat boven snelheid, aangezien er meer tijd nodig is voor extra onderzoeken en berekeningen om te garanderen dat de oplossing goed past in het gebied. De Omgevingsmanager van het Waterschap verwacht nu eind januari 2026 duidelijkheid te hebben en zal de definitieve plannen toelichten tijdens de volgende Stadstafel in maart 2026.

2. Huisvestingsverordening

De Werkgroep Wonen heeft zich vastgebeten in de concept Huisvestingsverordening van het college met als doel te zorgen dat inwoners van Willemstad een eerlijke kans maken op een woning in hun eigen stad. De werkgroep heeft een juridisch onderbouwde zienswijze ingediend waarin gepleit wordt voor een systeem waarbij maximaal 50% van de vrijkomende sociale huurwoningen met voorrang wordt toegewezen aan mensen met een economische of maatschappelijke binding aan Willemstad. Dit cruciale onderwerp staat op de agenda van de commissievergadering van 8 januari 2026, waar de werkgroep gebruik zal maken van het inspreekrecht om de raadsleden te overtuigen.

3. Brandweerkazerne

De gemeenteraad heeft de verbouwingsplannen voor de brandweerkazerne aan de Landpoortstraat stopgezet vanwege een aanzienlijke kostenoverschrijding van bijna een half miljoen euro. Dit betekent dat het proces opnieuw begint, met de opdracht om te zoeken naar een locatie buiten de kern. De Stadstafel dringt aan op een formele rol in dit nieuwe traject, met name om mee te praten over de ruimtelijke inpassing van de nieuwe kazerne in het buitengebied en de herontwikkeling van de vrijkomende plek aan de Landpoortstraat.

4. Bovensluis

Hoewel de Stadstafel de kritiek deelt op de verkeersonderzoeken (die in november in plaats van het hoogseizoen zijn uitgevoerd op smalle dijkwegen), wordt er een pragmatische opstelling gekozen. Om te voorkomen dat de Stadstafel als ‘drammer’ wordt gezien en de relatie met de gemeente verslechtert, worden de formele antwoorden van het college geaccepteerd. De rol van de Stadstafel verschuift nu naar de kritische monitoring van de uitvoering van het plan, om te waarborgen dat de veiligheid in de praktijk geborgd is.

5. Windturbines

Er is positief nieuws over de windturbines op de Volkeraksluizen: de gemeente houdt woord en de oude afspraken blijven staan, wat betekent dat de turbines aan de kant van Willemstad bij vervanging niet hoger worden. De focus van de Stadstafel verschuift naar de opbrengsten, aangezien het landelijke programma ‘Opwek Energie op Rijksvastgoed’ ruimte biedt voor financiële participatie en lokaal eigendom. Het projectteam is uitgenodigd voor de Stadstafel in maart 2026 om te bespreken hoe deze geboden ruimte zo goed mogelijk kan worden ingevuld.

6. Havenfront

Een projectgroep van 13 mensen werkt momenteel aan een adviesrapport over de ontwikkeling van het Havenfront. De plannen omvatten de realisatie van ongeveer 130 hotelkamers in gebouwen die verkleind zullen worden voor een beter doorzicht op het Hollands Diep. De gemeente is bezig met het verkrijgen van een uitzondering op de Grote Rivierenwet om de ontwikkeling mogelijk te maken, met de duidelijke voorwaarde dat wonen (appartementen) in dit gebied niet is toegestaan.

Vraag & Antwoord

Tijdens het laatste onderdeel van de Stadstafel, de “Vraag & Antwoord” sessie werd de zorg uitgesproken dat het omvangrijke dossier rondom het Dorp Moerdijk, ook wel het Moerdijk-dossier genoemd, de ambtelijke slagkracht van de gemeente Moerdijk zwaar onder druk zet. De voorzitter gaf de vraag hierover door aan Jeroen Leijdens, de Gebiedscoördinator van de gemeente Moerdijk.

Zorgen over de Ambtelijke Slagkracht

De vraag vanuit de zaal richtte zich op de vrees dat het Moerdijk-dossier, “wat dusdanig groot wordt”, vrijwel de volledige ambtelijke capaciteit van het gemeentehuis zou opslokken, waardoor andere projecten en kernen zouden lijden onder de vertraging. De gemeente kampt sowieso al met structurele uitdagingen, waarbij interne rapporten signaleerden dat de organisatie “zoekende” is en dat medewerkers zich soms “alleen” voelen staan voor grote opgaven. Uit de Kadernota 2026–2029 bleek dat de ambtelijke organisatie onder zware druk staat, met een aanvraag voor een structurele uitbreiding van bijna 20 FTE (fulltime banen) om de ambities waar te maken.

Antwoord en Strategie van de Gemeente

Jeroen Leijdens (Gebiedscoördinator) erkende dat deze gevoelens en de druk op de ambtenaren er intern ook zijn. Hij bevestigde dat er al een team is dat zich twee jaar intensief met dit dossier bezighoudt.

Hij benadrukte echter dat de gesprekken die de gemeente voert met het Rijk en de provincie niet alleen gaan over de verplaatsing van het dorp, maar ook over het verkrijgen van de noodzakelijke slagkracht voor de organisatie. Het is een onderdeel van het proces dat de gemeente een extra aantal FTE’s nodig heeft om met dit dossier aan de slag te gaan, en de gemeente dringt er bij het Rijk en de provincie op aan om de financiering hiervoor te regelen. Hoewel de focus in de media vooral op de bewoners ligt, wordt er dus ook gewerkt aan de ondersteuning van de gemeentelijke organisatie.

De conclusie is dat hoewel de keuze voor de ‘Zoekrichting Oost’ andere kernen fysiek ‘redt’ van overlast, de ambtelijke aandacht massaal naar dit ene dossier wordt getrokken, waardoor andere, minder urgente projecten elders in de gemeente onvermijdelijk vertraging zullen oplopen. Op termijn kunnen er wel compensaties (meekoppelkansen) komen via het Rijk en de provincie voor leefbaarheid elders, maar de uitvoering hiervan vraagt wederom om ambtelijke capaciteit die er nu nog niet is.

Afsluiting

De voorzitter sloot de vergadering en nodigde iedereen uit om het gesprek voort te zetten onder het genot van een drankje.

De Stadstafel van 15 december liet opnieuw zien hoe groot de betrokkenheid bij Willemstad is. Na afloop van het formele programma bleef een groot deel van de bezoekers nog aanwezig. In een open en ontspannen sfeer werd er verder gesproken over de besproken onderwerpen, zowel onderling als met de aanwezige vertegenwoordigers van de gemeente. Deze informele, maar inhoudelijk sterke gesprekken vormen een wezenlijk onderdeel van de Stadstafel: juist hier worden zorgen verdiept, ideeën aangescherpt en ontstaat wederzijds begrip.

Hart voor Willemstad blijft zich inzetten voor een leefbaar en vitaal Willemstad, samen met inwoners, ondernemers en partners. Wilt u hieraan bijdragen? Word dan lid van de vereniging Hart voor Willemstad. Voor slechts €7,50 per jaar versterkt u onze gezamenlijke stem richting de gemeente.

De volgende Stadstafel vindt plaats op 16 maart 2026.