ሰነድ ባህላዊ ፖሊሲ

ሰነድ ፖሊሲ ባህልን ቅርስታትን 2024-2027 ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ተግባራዊ ኮይኑ ኣሎ። ኣብዚ ሰነድ እዚ ኮሙን ሞርዳይክ ንዝመጽእ ዓመታት ኣብ ዓውዲ ባህልን ቅርስታትን ዝምልከት ድሌታትን ዕላማታትን ተግባራትን ኣቐሚጡ ኣሎ። በዚ ናይ ፖሊሲ ሰነድ፡ ሓይሊ ባህልናን ቅርስታትናን ብዝበለጸ ክንጥቀመሉ ዕላማ ኣለና። ኣብዚ ዜናዊ ወረቐት፡ ኣብ ሞርዳይክ ባህልን ቅርስታትን ብዝያዳ ውጽኢታዊ መንገዲ ከም እንረኽቦን ክንዕቅቦን ዘረጋግጹ ኣገደስቲ ተግባራትን ንጥፈታትን ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዘርዚርና ኣለና። ኣብቶም ኣብ ሰነድ ፖሊሲ ባህልን ቅርስታትን እውን እንጥቀመሎም ሰለስተ ወሰንቲ ኣዕኑድ ተኸፋፊሎም ኣለዉ፡ ንሳቶም ድማ ምትእስሳር፡ ምምልላስን ምዕቃብን እዮም።

ምርኻብ

ኣሰልጣኒ ባህሊ ተመዚዙ

ሊንዳ ደን ሆላንደር ኣብ መጀመርታ 2024 ከም ኣሰልጣኒት ባህሊ ጀሚራ።ስርሓታ ንማሕበራት ምድጋፍ፣ ማሕበራት ኣብ ነንሕድሕደን ምስ ኮሙንን ምትእስሳር፣ ከምኡ’ውን ምልውዋጥ ሓበሬታ ምምችቻው የጠቓልል።

ኣሰልጣኒ ባህሊ ኣብ ምጥርናፍን ምፍጻምን መደብ ጽምብል 80 ዓመት ሓርነት ደጋፊ ተራ ተጻዊቱ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ምምስራት ፋውንዴሽን TOOON (ኣብ ሞርዳይክ ዝርከባ ማሕበራት ሙዚቃ ዝተገብረ ምትሕብባር)ን መቐጸልታ መንገዲ ስነጥበብን ሓወልትን ተሳቲፋ እያ። ብተወሳኺ፡ ንማሕበራት ንኻልእ ነገራት ንውህደት ፍቓድ ብዝምልከት ምኽርን ግብራዊ ሓገዝን ብምሃብ፡ ንመሰረታትን ማሕበራትን ዝኸውን ገንዘብ ንምእካብ ዝምልከት ኣኼባ ኣዳልያ።

80 ዓመት ሓርነት

ሓደ ናይ ስራሕ ጉጅለ ናይ ከባብያዊ ታሪኽ ማሕበራት፡ ናይ ዝኽሪ ሽማግለታትን ናይ ሙዚቃ ማሕበራትን፡ ብመሪሕነት ናይቲ ኮሙን፡ ንዝኽርን ጽምብልን መበል 80 ዓመት ሓርነት ሞርዳይክ ዝኸውን መሳጢ መደብ ብቕልጡፍ ኣዳለወ። ኣብ ውሽጢ ኮሙንና ኣብ ኩሉ ቦታታት ንጥፈታት ተዳልዩ ነበረ፣ ካብ መስከረም ክሳብ መጀመርታ ሕዳር 2024. ኣብነታት እቲ ኣብ ስታንዳርቡይተን ዝተኻየደ ናይ ዝኽሪ ምትእኽኻብ 300 ጽምዲ ጫማታት ዘመልክት ንግዳያት መግዛእቲ ጀርመን፣ ከምኡ’ውን ንሓንቲ ናይ ሓርነት ኣውቶቡስ ንኹሉ ኣገደስቲ ቦታታት ናይቲ ኮሙን ምስ ጎበጣን ሓርነትን ዝተኣሳሰር ዝበጽሐት፣ ኣብ... ዘቨንበርገን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ቁሸት ሞርዳይክን ዘቨንበርግሸንሆክን ናይ ብዙሕ መዓልታት መደባት።

መድረኻት ንባህሊ

ኣብቲ ኮሙን ኣብ ማሕበረሰባዊ መሳለጥያታት ዝገብሮ ውሽጣዊ ምኽክር፡ ንባህላዊ ንጥፈታት ንምጥቃም ንብረት ኮሙን መዋቕራዊ ትኹረት ይወሃቦ። ኣብ 2025 ኣብ ውሽጢ ባህላዊ ዓውዲ ንባህላዊ ፈጠርቲ ዝያዳ ቦታታት ኣድላይነት ኣለዎ ድዩ ኣይድልን ክንመዝን ኢና። ከምኡ እንተኾይኑ ድማ፡ እቲ ድሌት ብጭቡጥ ኣዘራርባ እንታይ ይመስል፡ ምእንቲ ነዚ ዕላማ’ዚ ዝኸውን ናይ ኮሙን መሳለጥያታት ክንገብሮም ንኽእል እንተኾይንና ክንምርምር።

ተሞክሮ

ፎርት ሳቢና ኣብ ክህልዉ ዝኽእሉ ኣጠቓቕማታት ዝግበር መጽናዕቲ

ፎርት ሳቢና ኣብ ክህልዉ ዝኽእሉ ኣጠቓቕማታት ዝምልከት መጽናዕቲ ተጀሚሩ ኣሎ። እቲ ዕላማ፡ እቲ ዕርዲ ብኸመይ ብዝያዳ ውጽኢታዊ መንገዲ ተጠቒምካ ዝያዳ በጻሕቲ ብሓንሳብ ንምትእንጋድን ንምትግባርን ኣብ ክፉት ኣየር ዝካየድ መድረኽ ኣብ ቅድሚት ንምእታውን እዩ። ውጽኢት ናይዚ መጽናዕቲ ኣብ መፋርቕ 2025 ንጽበ።

ንባህላዊ ንጥፈታት ዝግበር ድጎማ

ኣብ ዘቨንበርገንን ፎርት ሳቢናን ዝርከብ ትያትር ደ ሹር ሳላ ወሰኽ ድጎማ ንባህላዊ ንጥፈታት ኣብ 2024 ምሉእ ባህላዊ መደብ ከካይድ ክኢሉ።

ዕዳጋ ቱሪዝም ዛንታ ሞርዳይክ

ብተበግሶ እቲ ኮሙን ኣብ ዊለምስታድ ዝርከቡ ብርክት ዝበሉ ካቢነታት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ብታሪኻዊ ምስልታት ተሸፊኖም ኣለዉ። እዚ ምስ ማህደር ምዕራብ ብራባንት ብምትሕብባር ዝተገብረ እዩ። በዚ ፕሮጀክት ስነ-ጥበብ ኣቢሎም፡ ብድምር ሸሞንተ ካቢነታት ሓይሊ ቃል ብቓሉ ነቲ ሃብታም ታሪኽ ናይታ ዕርድታት ዘለዋ ከተማ ናብ ጎደናታት ብምምጻእ፡ ነበርትን በጻሕትን ታሪኽ ንኽርእዩ ሓድሽ መገዲ ይህቡ - በዚ ድማ ዛንታ ሞርዳይክ። ነፍሲ ወከፍ ስነ-ጥበባዊ ስርሓት ንዓውዲ ናይቲ ስእሊ ዘነጽር ሓጺር መግለጺ ተሰንዩ ይርከብ።

ዓቀበ

ባህላዊ-ታሪኻዊ ክብርታት ካርታ ተሓዲሱን ዲጂታላይዝድን።

ካርታ ባህላዊ-ታሪኻዊ ክብርታት ሞርዳይክ ምስ ማሕበራት ታሪኽ እቲ ከባቢ ብምትሕብባር ተሓዲሱን ብዲጂታላይዜሽንን ኮይኑ ብቤት ምኽሪ ተቐባልነት ረኺቡ። ነበርትን ኣበገስቲ ቦታዊ ውጥናትን ሕጂ ኣየኖት ባህላዊ-ታሪኻዊ ክብርታት ኣብ ሓደ ፍሉይ ከባቢ ከምዘለዉ ኣዝዮም ቀልጢፎም ክርእዩ ይኽእሉ፣ እዚኦም ንኣብነት ኣብ መስርሕ ውጥን ኣብ ግምት ክኣትዉ ይኽእሉ። እቲ ካርታ ብዲጂታል መንገዲ ብመንገዲ መርበብ ሓበሬታ Cultuurhistorische Waardenkaart Gemeente Moerdijk (CWK) ዝርከብ ኮይኑ ብመንገዲ Moerdijkmaps ክውከስ ይኽእል። ነቶም ‘ኣዝዮም ልዑል ዋጋ’ ተባሂሎም ዝተመዘዙ ባእታታት፡ ኮሙን ሞርዳይክ ኣብ መጻኢ ኣየኖት መሳርሒታት ንምዕቃቦምን ንምክልኻሎምን ከዋፍር ከም ዝኽእል ንምርምር ኣለና።

ቅርሲ፡ ድንጋገ ክፍሊት ተመሓይሹ

ወነንቲ ሓወልትታት ንዘላቒ ምምሕያሽ ሓወልትታት ተወሳኺ ክፍሊት ከይከፍሉ እቲ ድንጋገ ክፍሊት ምምሕያሽ ተገይሩሉ ኣሎ።

ናይ ድጎማ መደባት

እቲ መደብ ድጎማ ባህላዊ ትምህርቲ ብቐንዱ ቴክኒካዊ ለውጥታት ብርክት ዝበሉ ተስተኻኺሉን ተሓዲሱን ኣሎ። ኣብ ምግምጋምን ምትዕርራይን መደብ ትምህርቲ ሙዚቃ እውን ስራሕ ተጀሚሩ ኣሎ፣ ኣብኡ ማሕበራት ሙዚቃ እውን ይሳተፋ ኣለዋ። ብተወሳኺ ንባጀትን ግዝያዊ ድጋፍን ባህላውን ቅርስታትን ትካላትና ዝኸውን ናይ ድጎማ መደባት ኣብ ምንዳፍ ስራሕ ተጀሚሩ ኣሎ። እዚ ድማ ድጎማታት ብዝበለፀ ኣድማዒ መንገዲ ክንምድብን ናብቲ ክንበጽሖ ዝሓሰብናዮ ዕላማ ብዝበለጸ ክንመርሕን የኽእለና።