ብጄ ቤዶክስ ዝተሃንጸ ገዛ

መለለይታት

ምኽንያታዊ ምኽንያት

ታሪኽ

ብ1938 ቲልበርግ ዝበሃል ኣርኪተክተር ጆስ በዶክስ ኣብ ላንገዌግ ንዝርከቡ ስድራቤት ነጋዳይ ዕንጨይቲ ፒ.ኣርደን መሬት ዘይብሉ ናይ ሕርሻ ገዛ ዝበሃል ዲዛይን ገበረ። እቲ ንበይኑ ዝነብር ገዛ ክልተ ጥራዛት ዝሓዘ ኮይኑ፡ እቲ ክልተ ደርቢ ዘለዎ ክፋል ንሃዘልዶንክ ገጹ ዝጥምት፡ እቲ ንሓደ ደርቢ ዘለዎ ክፋል ድማ ንዕኡ ንቕድሚት ንቕድሚት ንዙይዲክ ገጹ ዝተሃንጸ እዩ።

ኣንፈት

እቲ ገዛ ኣብ ሃዘልዶንክ ዝተሃንጸ ኮይኑ፡ ኣብቲ ናይ ቀደም ምትእስሳር ኤተን-ሉር-ዘቨንበርገን ስግር ሩባ ማርክ (ሃዘልዶንክ) እዩ። ኣብ ማርክ ዝነበረ ቦታ ነቲ ዓሚል ኣገዳሲ እዩ ነይሩ፣ ንሱ ድማ ንግዱ ኣብ ወሰን ሩባ ነበሮ። ኣብዚ ቦታ እዚ ክሳብ ሕጂ ናይ ንግዲ ፓርክ ይርከብ። እቲ ንብረት ኣብ ኩርናዕ ዙይዲክን ናይ ቀደም መስመር ሃዘልዶንክን ብጐሊሑ ይርከብ። ኣብ ወሰን እቲ ቦታ ሓወልታዊ ኣግራብ ይርከቡ።

ስነ ህንጻውን ስነ-ጥበብ-ታሪኻውን መለለዪታት፤

ደጋዊ ትርኢት

እቲ ክልተ ደርቢ ዘለዎ ቀንዲ ህንጻ ብኣራንሺ ዝሕብሩ ናይ ቀደም ሆላንዳዊ ስርሓት ዝተሸፈነ ናሕሲ ጌብል ዘለዎ ኮይኑ፡ ብድርብ ደወል ጌብል ዝተዛዘመ እዩ። እቲ ሎጅያ ኣብ ቅድሚት ቅድሚት ጐሊሑ ይርአ። ቤዶውስ ነዚ ዲዛይን እዚ፡ መከፋፈልቲ ዓምዲ ዘለዎ፡ ኣብ ካልእ ቦታታት ስርሑ ሳሕቲ እዩ ዝጥቀመሉ። ብየማን ናይዚ ሎጅያ መእተዊ ኣሎ፣ እዚ ድማ ሰፊሕ ፍርቂ ክቢ ማዕጾ፣ ካብ ዕንጨይቲ ዝተሰርሐ ፍሬም ማዕጾን ብዝተጠውየን ብጸሊም ዝተቐብአን ስልማት ዝተሰርሐ ሓጺን ዝተደገፈ ሽፋንን ዝሓዘ እዩ። ኣብ ልዕሊ እቲ ሽፋን፡ ‘ሃዘልዶንክ’ ዝብል ስም ብዝተሰርሐ ሓጺን ተቐሪጹ ኣሎ። እቲ ናይ ደገ ህንጻ ናሕሲ ጌብል ብድሕሪት ብደረጃ ዘለዎ ጌብል ይውዳእ። ክሽነን ዩቲሊቲ ሩምን ኣብ ውሽጢ እዚ ጥራዝ ይርከብ። መንደቕ ጀርዲን ነቲ ገዛ ምስቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ኣጉዶ ፍላሚሽ የራኽቦ። ኣብዚ መንደቕ እዚ ኣብ መንጎ ኣዕኑድ ዕንጸይቲ ብተፈጥሮኣዊ እምኒ ዝተሰርሑ ናይ ምጽዋር ኣእማን ዘለዎም ናይ ዕንጨይቲ መእተዊ ኣፍደገ ተቐሚጡ ኣሎ፣ እዚ ድማ ስልማት ክቢታት ኣለዎ። ኩሉ ቅድመ-ገጽ ጻዕዳ ብጸሊም ፕሊንት ዝተቐብአ እዩ።

ህዝባዊ ረብሓ

እቲ ህንጻ ብሰንኪ ልዑል ጽሬት ዘለዎ ስነ-ጽባቐዊ ባህርያት ናይቲ ዲዛይን ሓፈሻዊ ተገዳስነት ኣለዎ። እቲ ህንጻ ኣብ ስራሕ ፍሉጥ ኣርኪተክተር ቲልበርግ ጆስ ቤዶክስ (1910–1989) ብዘለዎ ቦታ ስነ ህንጻዊ-ታሪኻዊ ኣገዳስነት ኣለዎ። ካብተን ቀዳሞት ስርሓቱ ሓንቲ ኮይና፡ በዳውስ ኣብቲ ባህላዊ ቅድሚ ኲናት ዝነበረ ምዕራፍ ዝሃነጾ ፍቕራዊ ስራሓት ጽቡቕ ኣብነት እያ። ድሕሪ ኲናት፡ ቤዶውስ ኣብ ስነ ህንጻኡ ክላሲካዊ ባእታታት ከእቱ ጀመረ፡ ብድሕሪኡ ድማ ኣብ ከባቢ 1955 ናብቲ ግዜ ዘይስዕሮ ምግታእ ዝልለ ዘመናዊ ቅዲ ተሰጋጊሩ።

እቲ ህንጻ ከም ኣብነት ናይቲ ኣብ መወዳእታ 1930ታት ዝነበረ ማሕበረ-ቁጠባዊ ምዕባለ ኮይኑ፡ ዕዉታት ሰብ ሃፍቲ ካብ ከተማታት ርሒቖም ኣብ ጎኒ ኣውራጃዊ ጽርግያታት ንመብዛሕትኡ ግዜ ዓበይቲ ስድራቤታቶም ዓበይቲ ቪላታት ክህነጹ ዝገበሩሉ እዋን ባህላዊ-ታሪኻዊ ዋጋ ኣለዎ። እቲ ህንጻ ኣብነት ናይ Gesamtkunstwerk እውን ኮይኑ፡ ኣብኡ እቲ ኣርኪተክተር ንዲዛይን ክፋላት ውሽጣዊ ክፍሊን ስልማትን ከም ናይ ደገ መትሓዚታት፡ ዝተፈላለዩ ብሓጺን ዝተሰርሑ ስልማትን ናይ ቅድሚት ፊደላትን ሓላፍነት እውን ኣለዎ።

እቲ ህንጻ ኣብዚ ሰሜናዊ ምዕራብ ኩርናዕ ብራባንት ፍሉይን ፍሉይን እዩ። ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ንብረት ብሰንኪ ስነ ህንጻዊ ቅንዕና ደጋውን ሰፊሕ ክፋላት ውሽጣዊ ክፋሉን፡ ከምኡ’ውን ብሰንኪ ስነ ህንጻዊ-ታሪኻዊ ሳሕቲ ምዃኑ’ውን ኣገዳስነት ኣለዎ። ንቤዶክስ ልሙድ ዝኾነ ናይ ቅድሚት ኣተሓሕዛ ተዋሂብዎ ኣሎ: ብኢድ ዝተቐርጸ ሕጡብ መሰረት ብፍላሚሽ ቦንድ ዝተነጽፈ: ኣብ ልዕሊኡ ድማ ንጣር ዝተቐልቀለ ሲሚንቶ ኮይኑ ብድሕሪኡ ድማ ብጻዕዳ ዝተቐብአ እዩ። ኣብ መሰረት ናይቶም ቅድመ-ገጽ ሰማንያ ሴንቲ ሜተር ቁመት ዘለዎ ጸሊም ቆርቆሮ ዘለዎ ፕሊንት ኣሎ። እቲ ገፊሕ ሽቓቕን እቲ ጠውዮም ዝኸዱ ገባላትን እውን ንቡር ናይዚ ስነ ህንጻ ​​ቤዶክስ እዩ።

ኩነታት ጽገና ምዃኑ’ዩ።

ሓፈሻዊ ኩነታት ጽገና ጽቡቕ እዩ።

ምክልኻል

እቲ ሓለዋ ነቲ ኣብ ላንገዌግ ዝርከብ ሃዘልዶንክ 1 ዝርከብ ንብረት ዝምልከት ኮይኑ፡ ንመንደቕ ጀርዲን ሓዊሱ እዩ። ምስ ሓወልታዊ ክብርታት ናይቲ ምሉእ ኣቕሓ ዝተኣሳሰሩ ቀንዲ መዳያት ናይቶም ንሓወልታዊ ሓለዋ ዝበቕዑ ክፍልታት ኣብቲ መግለጺ መግለጺ ተኻቲቶም ኣለዉ። ኣብ ሃዘልዶንክ 1 ንዘሎ ንብረት፡ እዚ ንኣገደስቲ ክፋላት ናይ ደገን (ክፋላት ናይ) ካብ ህዝባዊ ቦታታት ዝረኣዩን ዝምልከት እዩ፤ ኣብዚ ጉዳይ እዚ፡ ንቕድሚት፡ ድሕሪትን ክልተ ጎናዊ ትርኢትን ናይቲ ቀንዲ ህንጻ (ገዛ)፡ ክልተ ጎናዊ ትርኢት ናይቲ ኣብ ዙይዲክ ዝርከብ ሓደ ደርቢ ዘለዎ መናውሒ፡ ከምኡ’ውን ንመንደቕ ጀርዲን (ንመደበር ፓምፕ ከይሓወሰ) ዝምልከት እዩ። እቲ ፍላሚሽ ኣጉዶ ካብቲ መከላኸሊ ወጻኢ ይወድቕ።

ኣብ መጻኢ ዝመጽእ ለውጢ ወይ ምትዕርራይ ኣንጻር እዚ ክግምገም እዩ። ከምኡ’ውን ኣብቲ መግለጺ መግለጺ ዝተጠቕሱ ባእታታት። ኣብ መጻኢ ዝመጽእ ለውጢ ወይ ምትዕርራይ ኣንጻር እዚ ክግምገም እዩ። የማን (ሰሜናዊ ምብራቕ ሸነኽ) ከምኡውን ንየማን
side view (northwest side) ከምኡ’ውን ኣብቲ መግለጺ መግለጺ ዝተጠቕሱ ባእታታት። ኣብ መጻኢ ዝመጽእ ለውጢ ወይ ምምሕያሻት ኣንጻር እዚ ክግምገም እዩ።